De uroloog heeft het woord "operatie" laten vallen. Of je hebt er online over gelezen en vraagt je af of het zo ver zal komen. Voor veel mannen met prostaatklachten is een ingreep het scenario dat ze het liefst willen voorkomen, maar tegelijk niet goed begrijpen.
Een prostaatoperatie klinkt ingrijpend, maar de meeste ingrepen duren minder dan een uur en zijn minimaal-invasief. Geen grote snede, geen lange opname. En de resultaten zijn bij de meeste mannen sterk: flink minder plasklachten, betere slaap, meer controle.
Maar wanneer is een operatie echt nodig? En welke methode past het beste bij jouw situatie? TURP, HoLEP, Rezum, UroLift: de namen zijn verwarrend als je er niet in thuis bent. In dit artikel lees je hoe elk van deze ingrepen werkt, wat de voor- en nadelen zijn, en wat je kunt verwachten tijdens herstel.
TL;DR
- Een prostaatoperatie is pas aan de orde als medicijnen onvoldoende werken of bij acute urineretentie.
- De meest gebruikte methode is TURP; HoLEP heeft de beste resultaten bij grote prostaten.
- Rezum en UroLift zijn minimaal-invasief en bewaren de ejaculatie, maar werken bij kleinere prostaten.
- Retrograde ejaculatie (droog klaarkomen) is een veelvoorkomend bijeffect van TURP en HoLEP.
- Herstel duurt afhankelijk van de methode 1 dag tot 6 weken.
Wanneer is een prostaatoperatie nodig?
Bij de meeste mannen met een vergrote prostaat (BPH) zijn medicijnen de eerste stap. Alfablokkers of 5-alfareductaseremmers verminderen de klachten bij een groot deel van de mannen voldoende. Maar soms is medicatie niet genoeg, of zijn er situaties waarbij een ingreep de voorkeur heeft.
Een uroloog overweegt een operatie bij een of meer van de volgende situaties:
- Urineretentie: je kunt plotseling helemaal niet meer plassen. Dit is een spoedgeval dat vrijwel altijd leidt tot een ingreep.
- Onvoldoende reactie op medicatie: klachten blijven ernstig ondanks optimale medicamenteuze behandeling.
- Terugkerende urineweginfecties door rest-urine in de blaas.
- Schade aan blaas of nieren door langdurige druk vanuit de verstopte plasbuis.
- Blaassteentjes die ontstaan door onvolledige blaaslediging.
- Bloed in de urine dat veroorzaakt wordt door de vergrote prostaat.
Is jouw situatie minder acuut maar wel hinderlijk? Dan is er tijd om rustig de opties te vergelijken en samen met de uroloog een keuze te maken die past bij jouw prostaat, leeftijd en wensen.
Welke methodes zijn er? Overzicht en vergelijking
Er zijn meerdere manieren om de prostaat te behandelen. De keuze hangt af van de grootte van de prostaat, je leeftijd, je gezondheid en je persoonlijke voorkeur, met name op het gebied van bijwerkingen.
| Methode | Prostaatgrootte | Opname | Katheter | Ejaculatie bewaard? | Herstel |
|---|---|---|---|---|---|
| TURP | 30-80 gram | 1-2 nachten | 2-3 dagen | Nee (retrograde ejaculatie) | 4-6 weken |
| HoLEP | 60 gram+ | 1 nacht | 1 dag | Nee (retrograde ejaculatie) | 2-4 weken |
| Rezum | Tot 60 gram | Dagbehandeling | 5-7 dagen | Ja | 3-6 weken |
| UroLift | Tot 80 ml, geen middenkwab | Dagbehandeling | Zelden | Ja | 1-2 weken |
| Open operatie | 150+ gram | 5-7 dagen | 1-2 weken | Nee | 6-8 weken |
TURP: de gouden standaard
TURP staat voor Transurethrale Resectie van de Prostaat. De uroloog brengt via de plasbuis een instrument in en snijdt het overtollige prostaatweefsel weg met een elektrische lus. Er is geen uitwendige snede. Je krijgt ruggenprik of narcose en blijft een à twee nachten in het ziekenhuis.
TURP bestaat al decennia en heeft een bewezen track record. Het resultaat is voorspelbaar: bij de meeste mannen nemen de klachten sterk af. Het nadeel is retrograde ejaculatie: bij het klaarkomen gaat het zaad de blaas in in plaats van naar buiten. Dit is niet pijnlijk en heeft geen gevolgen voor de seksualiteit of het orgasmegevoel, maar de vruchtbaarheid is hierna nihil.
Operatietechnieken bij BPH: IPSS-verbetering en invasiviteit
Gemiddelde uitkomsten uit RCT-data (EAU Guidelines 2023)
Bron: Gravas S et al., EAU Guidelines on BPH 2023.
HoLEP: de beste keuze bij grote prostaten
HoLEP (Holmium Laser Enucleatie van de Prostaat) is de modernste en meest volledige methode. Met een holmiumlaser worden de prostaatkwabben volledig losgemaakt van hun omhulsel en vervolgens verknipt en afgezogen. Het resultaat is vergelijkbaar met een open operatie, maar via de plasbuis.
HoLEP is de voorkeursbehandeling bij prostaten groter dan 60 gram, maar wordt steeds vaker ook bij kleinere prostaten toegepast. De herstelperiode is korter dan bij TURP en het complicatiepercentage is lager. Het nadeel is hetzelfde: retrograde ejaculatie treedt bij vrijwel alle patiënten op.
Rezum: stoombehandeling zonder operatie
Bij Rezum wordt via de plasbuis waterdamp van 103°C in kleine hoeveelheden rechtstreeks in het prostaatweefsel gebracht. De hitte vernietigt de cellen van het overtollige weefsel. In de weken daarna krimpt de prostaat geleidelijk, waardoor de plasbuis meer ruimte krijgt.
Het grote voordeel van Rezum is dat retrograde ejaculatie vrijwel nooit optreedt. Dat maakt het een aantrekkelijke optie voor mannen die de ejaculatie willen behouden. Rezum is een dagbehandeling; je gaat dezelfde dag naar huis. Wel heb je daarna 5 tot 7 dagen een katheter nodig. Het maximale effect is pas na 3 maanden volledig zichtbaar.
Gemiddelde hersteltijd terug naar dagelijkse activiteiten
Indicatief — per patiënt en ingreep verschillend
Bron: EAU Guidelines on Non-Neurogenic Male LUTS 2023.
Behandelingsopties vergelijking
| Behandelingsoptie | Effectiviteit | Tijdlijn | Bijwerkingen |
|---|---|---|---|
| Leefstijl aanpassing | Matig | 3–6 maanden | Geen bijwerkingen |
| Kruiden supplementen | Matig | 3–6 maanden | Mild |
| Alfa-blokkers | Hoog | Snel | Bijwerkingen |
| 5α-reductaseremmers | Hoog | 6–12 maanden | Seksuele bijwerkingen |
Onderstaande grafiek vergelijkt de effectiviteit van de behandelingsopties naast elkaar.
UroLift: ankers zonder weefselverwijdering
UroLift is de minst invasieve optie: de uroloog plaatst via de plasbuis kleine implantaten die de zijkwabben van de prostaat opzijhouden als een soort gordijnstiletjes. Er wordt geen weefsel verwijderd of vernietigd. De ingreep duurt 15-30 minuten en is een dagbehandeling.
UroLift bewaart de ejaculatie volledig en heeft de kortste hersteltijd. Het is geschikt voor mannen met prostaten tot 80 ml zonder prominente middenkwab. Het nadeel: doordat er geen weefsel wordt verwijderd, is het effect minder sterk dan bij TURP of HoLEP, en is de kans op herbehandeling groter bij ernstige klachten.
Visueel overzicht: waar scoort elke methode op?
Bijwerkingen per methode: eerlijk vergeleken
Elke ingreep heeft bijwerkingen. De meeste zijn tijdelijk; een aantal is permanent. Hieronder staan de belangrijkste op een rij, zodat je ze kunt meenemen in je gesprek met de uroloog.
Oorzaken en risicofactoren
| Oorzaak / Factor | Aandeel | Mechanisme |
|---|---|---|
| Hormonale verandering | 50% | DHT/testosteron verhouding |
| Ontstekingen | 25% | Chronische prostatitis |
| Leefstijl | 15% | Voeding, beweging |
| Genetisch | 10% | Familiaire aanleg |
De taartgrafiek hieronder toont de relatieve bijdrage van elke oorzaak.
| Bijwerking | TURP | HoLEP | Rezum | UroLift |
|---|---|---|---|---|
| Retrograde ejaculatie | 75-90% | 80-95% | <5% | <1% |
| Erectieproblemen (nieuw) | 5-10% | 3-7% | 1-3% | <2% |
| Urine-incontinentie (tijdelijk) | Frequent | Frequent | Mogelijk | Zelden |
| Katheter na ingreep | 2-3 dagen | 1 dag | 5-7 dagen | Zelden |
| Herbehandeling (5 jaar) | 5-10% | 3-5% | 15-20% | 13-20% |
| Bloedverlies | Matig | Weinig | Minimaal | Minimaal |
De percentages zijn gemiddelden op basis van urologische richtlijnen. Individuele uitkomsten variëren op basis van de grootte van de prostaat, leeftijd en de ervaring van de uroloog.
Klachten van een vergrote prostaat?
Prostallo bevat 21 kruiden traditioneel ingezet voor prostaatgezondheid bij mannen. Zonder kunstmatige toevoegingen.
Wat kun je verwachten van herstel?
De meeste mannen zijn verrast hoe snel ze zich na een prostaatingreep weer redelijk goed voelen. Toch is er een herstelperiode waar je rekening mee moet houden.
In de eerste dagen na de ingreep heb je een blaaskatheter. Bloed in de urine is normaal en verdwijnt geleidelijk. Branderigheid bij het plassen en een frequente aandrang kunnen weken aanhouden, ook al plast je beter dan voor de operatie.
| Week | TURP / HoLEP | Rezum | UroLift |
|---|---|---|---|
| Week 1 | Katheter, rust, bloederige urine normaal | Katheter, licht ongemak | Lichte klachten, al plassen |
| Week 2-3 | Katheter eruit, branderigheid mogelijk | Katheter eruit, prostaat nog aan het krimpen | Meeste mannen hervatten werk |
| Week 4-6 | Volledig herstel voor de meeste mannen | Plascomfort neemt toe | Volledig herstel |
| Week 8-12 | Maximaal resultaat bereikt | Maximaal resultaat: prostaat volledig gekrompen | Stabiel resultaat |
Wat je moet vermijden in de herstelperiode: zwaar tillen (meer dan 5 kg), intensief sporten, seks en autorijden. Hoe lang precies hangt af van de methode. Bij UroLift ben je vaak na 1-2 weken weer actief, bij TURP of HoLEP duurt het eerder 4-6 weken voor je volledige belasting aankan.
Veelgestelde vragen over een prostaatoperatie
Kan ik nog seks hebben na een prostaatoperatie?
Ja, de erectiefunctie blijft bij de meeste methodes intact. Bij TURP en HoLEP treedt wel vrijwel altijd retrograde ejaculatie op: het orgasme is hetzelfde, maar er komt geen zaad. Bij Rezum en UroLift is dit zelden een probleem.
Moet ik stoppen met bloedverdunners voor de ingreep?
Ja, bloedverdunners moeten in overleg met de arts worden gestopt. Dit geldt voor aspirine, clopidogrel, rivaroxaban en vergelijkbare middelen. Bespreek dit altijd met je behandelend arts en de cardioloog als je die hebt.
Hoe lang werkt een prostaatoperatie?
TURP en HoLEP hebben een lang durend effect; na 5-10 jaar heeft een minderheid een herbehandeling nodig. Rezum en UroLift hebben een iets hogere herbehandelingskans op de lange termijn, zeker bij jongere mannen bij wie de prostaat verder kan groeien.
Is een prostaatoperatie hetzelfde als de prostaat verwijderen bij kanker?
Nee. De ingrepen beschreven in dit artikel (TURP, HoLEP, Rezum, UroLift) behandelen een goedaardige vergroting (BPH). Een radicale prostatectomie, waarbij de gehele prostaat wordt verwijderd, is een heel andere operatie die wordt uitgevoerd bij prostaatkanker. Voordat het tot een operatie komt, doet de uroloog eerst uitgebreid onderzoek: een PSA-bloedtest, echo en eventueel biopsie. Lees meer over prostaatonderzoek en diagnose en over wat een verhoogde PSA-waarde precies betekent.
Wat als je een operatie wilt uitstellen of voorkomen?
Niet elke man wil direct naar de operatiekamer. Bij milde tot matige klachten zijn er goede redenen om eerst andere opties te proberen: leefstijlaanpassingen, medicatie en actief toezicht zonder behandeling.
Alarmsignalen
| Signaal | Frequentie | Wanneer arts raadplegen |
|---|---|---|
| Klachten langer dan 4 weken | Regelmatig | Altijd |
| Bloed in urine | Zelden | Direct |
| Pijn bij plassen | Regelmatig | Binnen 1 week |
| Nachtelijk plassen > 3× | Regelmatig | Binnen 2 weken |
Het stappenplan hieronder vat de aanbevolen aanpak samen.
Leefstijlfactoren die de prostaat gunstig beïnvloeden: regelmatig bewegen, minder alcohol en cafeïne, tomaten (lycopeen), pompoenpitten en een gezond gewicht. Meer hierover lees je in ons artikel over moeilijk plassen bij mannen: oorzaken en oplossingen.
Sommige mannen kiezen er daarnaast voor om hun prostaatgezondheid dagelijks te ondersteunen met kruidensupplementen. Prostallo is samengesteld uit 21 kruiden die traditioneel worden ingezet voor een gezonde prostaatfunctie. Denk aan zaagpalmetto, waarvan de extracten al decennia worden onderzocht op hun werking bij prostaatklachten, en brandnetelwortel, dat in de fytotherapie wordt gebruikt bij LUTS-klachten. Ook pompoenpitten spelen in veel prostaatformules een rol. Prostallo is geen alternatief voor een medische behandeling, maar kan een zinvolle aanvulling zijn voor mannen die actief voor hun prostaatgezondheid willen zorgen.
Lees ook: Prostallo — kruiden voor prostaatgezondheid.
Lees ook: Urine-incontinentie: oorzaken, soorten en wat je zelf kunt doen.
Lees ook: Verminderd libido bij mannen: oorzaken en oplossingen.
Hoe vaak komt het voor?
| Leeftijdsgroep | Prevalentie | Klinische relevantie |
|---|---|---|
| Mannen 50-59 jaar | 60% | met prostaatklachten |
| Mannen 60-69 jaar | 75% | met BPH |
| Mannen 70+ jaar | 85% | met prostaatklachten |
| Mannen 80+ jaar | 90% | met prostaatklachten |
De grafiek maakt de prevalentie per leeftijdscategorie direct vergelijkbaar.
Conclusie
Een prostaatoperatie klinkt zwaar, maar de meeste moderne ingrepen zijn minimaal-invasief, snel en effectief. De keuze voor een methode hangt af van de grootte van je prostaat, je leeftijd, je herstelwensen en je prioriteiten rondom bijwerkingen als retrograde ejaculatie.
Medicijnen zijn de eerste stap, maar als die niet voldoende helpen, biedt de urologie in 2026 meerdere goede opties. Een goed gesprek met de uroloog, waarbij je de vergelijking in dit artikel meeneemt, helpt je een keuze te maken die past bij jouw situatie.
Dit artikel is informatief bedoeld en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd je uroloog voor een behandeladvies op maat.
- Gravas S et al. / EAU (2023). EAU Guidelines on Management of Non-Neurogenic Male Lower Urinary Tract Symptoms. uroweb.org
- Ahyai SA et al. (2010). Meta-analysis of outcomes following transurethral procedures for BPH. European Urology. PubMed 19481849
- Gilling PJ et al. (2000). HoLEP versus TURP: randomized trial with 6-year followup. Journal of Urology. PubMed 11094601
Bronnen
- Parsons JK et al. (2023). Management of Lower Urinary Tract Symptoms Attributed to Benign Prostatic Hyperplasia: AUA Guideline Amendment 2023. Journal of Urology. PubMed 37706750
- EAU Guidelines on the Management of Non-neurogenic Male LUTS (2024). European Association of Urology. uroweb.org
- Bhojani N et al. (2022). Prostatic urethral lift (UroLift) versus convective water vapor ablation (Rezum) for minimally invasive treatment of BPH: 3-year clinical outcomes. PubMed. PubMed 34657655
- Shin DW et al. (2024). Systematic review and network meta-analysis of re-intervention rates of new surgical interventions for benign prostatic hyperplasia. BJU International. BJU Int 2024
- Sali M et al. (2025). Clinical comparison of TURP, PVP and HoLEP for small volume BPH. Scientific Reports. Sci Rep 2025
- Kaplan SA et al. (2025). Comparative Effectiveness and Safety of TURP, HoLEP, and Rezum for Benign Prostatic Hyperplasia: A Systematic Review and Meta-Analysis. ResearchGate
Bronvermelding
- EMA (European Medicines Agency). Herbal Medicines Monographs. 2020.
- ESCOP Monographs. Scientific Foundation for Herbal Medicinal Products. 2003–2019.
- Wichtl, M. (2004). Herbal Drugs and Phytopharmaceuticals. Medpharm GmbH Scientific Publishers.
- Schilcher, H., Kammerer, S., Wegener, T. (2016). Leitfaden Phytotherapie. Urban & Fischer.
- NHG-Standaarden. Nederlands Huisartsen Genootschap. www.nhg.org
