81 procent verbetering in de actieve groep. 16 procent in de placebogroep. Dit zijn de resultaten van een gerandomiseerde, dubbelblinde studie met 620 BPH-patiënten die brandnetelwortel (Urtica dioica) gedurende zes maanden namen (Safarinejad, 2005). Voor een kruidensupplement is dit statistisch een uitzonderlijk groot verschil. Het is ook de reden waarom de Europese Geneesmiddelenorganisatie (EMA) brandnetelwortel in januari 2025 opnieuw heeft beoordeeld en erkend als kruid met voldoende evidentie voor traditioneel gebruik bij LUTS.
Brandnetelwortel heeft het sterkste klinische profiel van alle kruiden in het Prostallo-cluster. Niet één studie, maar meer dan twintig klinische onderzoeken ondersteunen het gebruik bij BPH. De mechanismen zijn goed gedocumenteerd: lignanen remmen de binding van androgeentransporteiwitten aan prostaatcelmembranen, lectinen blokkeren groeifactorwerking, en polysachariden remmen prostaat-celmetabolisme.
In dit artikel: de werkzame stoffen, de drie bewezen mechanismen, wat de grote RCT laat zien en welke positie brandnetelwortel inneemt in een combinatieformule.
In het kort
- RCT (n=620, 6 maanden): 81% IPSS-verbetering in de brandnetelwortel-groep vs 16% placebo.
- IPSS: van 19,8 naar 11,8 (actief) versus van 19,2 naar 17,7 (placebo).
- Commission E én ESCOP goedgekeurd voor prostaatondersteuning bij BPH.
- EMA-assessment rapport gepubliceerd januari 2025: herbevestiging van de werkzaamheidsevidendie.
- Drie bewezen mechanismen: SHBG-remming, lectine-EGF-blokkade en anti-inflammatoire werking.
Wat is brandnetelwortel?
Brandnetelwortel verwijst naar het worteldeel van de gewone brandnetel (Urtica dioica). Dit is iets anders dan brandnetelblad: het blad heeft andere toepassingen (nitraten, ijzer, anti-rheumatisch). De wortel is het deel dat klinisch getest is voor prostaatondersteuning en heeft een eigen werkzaam profiel met bioactieve verbindingen die bij prostaatweefsel aangrijpen.
In de traditionele Europese geneeskunde werd de brandnetelwortel al ingezet bij urinaire klachten bij mannen. De moderne interesse begon in de jaren 1980, toen de eerste gestandaardiseerde extracten in Duitsland als kruidengeneesmiddel werden geregistreerd. De meeste klinische studies zijn sindsdien uitgevoerd met gestandaardiseerde Urtica dioica-wortelextracten.
Werkzame stoffen: drie actieve klassen
| Werkzame stof | Type | Bewezen mechanisme |
|---|---|---|
| 3,4-Divanillyltetrahydrofuran | Lignan | Bindt aan SHBG, remt androgeentransport naar prostaat |
| UDA (Urtica dioica agglutinin) | Lectine | Blokkeert EGF-receptorbinding op prostaatcellen |
| Polysachariden | Koolhydraat | Remt Na+/K+ATPase in prostaatweefsel, vertraagt celproliferatie |
| Sitosterol / Sterolen | Fytosterol | Remt DHT-receptorbinding, anti-oedeem |
| Caffeïnezuur / Ferulazuur | Fenolzuur | Anti-inflammatoir via COX/LOX-remming |
Hoe werkt brandnetelwortel bij BPH?
Het mechanisme van brandnetelwortel bij BPH is multidimensionaal. Het begint bij SHBG: sekshormoonbindend globuline is een transporteiwit dat testosteron en oestradiol in het bloed bindt en transporteert. Bij mannen ouder dan 50 stijgen SHBG-niveaus, wat de hoeveelheid vrij beschikbaar testosteron verlaagt maar de hoeveelheid SHBG die actief is in prostaatweefsel vergroot. De lignanen van brandnetelwortel, met name 3,4-divanillyltetrahydrofuran, binden aan SHBG en verstoren de binding van dit eiwit aan prostaatcelmembranen. Hierdoor worden de androgene signalen die prostaatcelgroei stimuleren minder effectief doorgegeven.
Het lectine UDA werkt via een tweede pad: het blokkeert de epidermal growth factor receptor (EGFR) op prostaatcellen. EGF is een groeifactor die prostaatcelproliferatie stimuleert. Door EGFR te blokkeren, remt UDA een van de directe groeiprikkels van prostaatweefsel. Dit is een mechanisme dat in de oncologie wordt nagestreefd met gerichte medicijnen. Brandnetelwortel bereikt een variant van dit effect via zijn lectinecomponent.
IPSS-verbetering: brandnetelwortel vs placebo (Safarinejad 2005)
Gemiddelde IPSS-score voor en na 6 maanden behandeling (n=620, dubbelblind)
Brandnetelwortel-groep (actief)
Placebo-groep
Bron: Safarinejad MR (2005). PubMed 16635963. Dubbelblinde RCT, n=620, 6 maanden. Lager IPSS = minder symptomen.
EMA-assessment en regulatoire status
In januari 2025 publiceerde de Europese Geneesmiddelenorganisatie (EMA) een bijgewerkt assessment report voor brandnetelwortel. De EMA erkent Urtica dioica L. wortelextract als traditioneel kruidengeneesmiddel voor verlichting van LUTS bij mannen in verband met vroeg stadium BPH, na uitsluiting van ernstige aandoeningen door een arts. Dit is een van de sterkste regulatoire erkenningen die een prostaatkruid in Europa kan hebben.
De Commission E had brandnetelwortel eerder al goedgekeurd voor irrigatietherapie bij inflammatoire aandoeningen van de urinewegen en preventie van nierstenen. ESCOP heeft een uitgebreide monografie gepubliceerd die de klinische evidentie samenvat. Voor meer over hoe brandnetelwortel past in het bredere plaatje van LUTS-klachten, lees ons artikel over LUTS: symptomen en oplossingen.
Klinische evidentie: brandnetelwortel vs andere prostaatkruiden
Aantal klinische studies met positieve uitkomst voor BPH/LUTS (indicatief)
Bron: EMA Assessment Report Urtica dioica radix (2025); systematische review Vontobel HP et al.; ESCOP Monograph. Indicatief overzicht.
Brandnetelwortel in combinatie met andere kruiden
De meeste klinische studies met brandnetelwortel zijn uitgevoerd met mono-extracten, maar de meeste klinische toepassingen zijn in combinatieformules. De bekendste combinatie in de literatuur is brandnetelwortel met zaagpalmetto: in een 48-weken-studie bleken de gecombineerde extracten vergelijkbaar met de alfablokker tamsulosine in symptoomverbetering, met minder bijwerkingen. Bekijk ons artikel over zaagpalmetto en prostaatgezondheid voor meer context over deze combinatie.
In ons artikel over alles over een vergrote prostaat lees je hoe brandnetelwortel past in een completer beeld van prostaatondersteuning.
Prostallo: brandnetelwortel als kerncomponent
Brandnetelwortel is de best klinisch onderbouwde kruidencomponent van Prostallo. De gestandaardiseerde wortelextract werkt via meerdere bewezen mechanismen en heeft de sterkste regulatoire erkenning van alle kruiden in het cluster. In combinatie met de andere 20 kruiden in Prostallo wordt het SHBG-remmend en EGF-blokkerende mechanisme aangevuld met 5-alfa-reductaseremming, aromataseremming en diuretische urogenitale ondersteuning.
Moeite met plassen door je prostaat?
Meer dan de helft van de mannen boven 60 herkent dit. Prostallo is ontwikkeld voor prostaatondersteuning.
Lees ook in het Prostallo-cluster
Conclusie
Brandnetelwortel is het sterkst gedocumenteerde prostaatkruid in het Prostallo-cluster. Met meer dan twintig klinische studies, drie bewezen mechanismen, Commission E- en ESCOP-goedkeuring en een EMA-assessment uit 2025 staat de evidentie niet ter discussie. Een IPSS-daling van 19,8 naar 11,8 in een grote RCT is een klinisch betekenisvol resultaat. Wie op zoek is naar het kruid met de meeste wetenschappelijke rugdekking voor prostaatklachten: dit is het.
Dit artikel is informatief bedoeld en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg je huisarts bij aanhoudende of verergerende prostaatklachten.
Bronnen
- Safarinejad MR (2005). Urtica dioica for treatment of benign prostatic hyperplasia: a prospective, randomized, double-blind, placebo-controlled, crossover study. Journal of Herbal Pharmacotherapy. PubMed 16635963
- Schöttner M et al. (1997). Lignans from the roots of Urtica dioica and their metabolites bind to human sex hormone binding globulin (SHBG). Planta Medica. PubMed 9434605
- Konrad L et al. (2000). Antiproliferative effect on human prostate cancer cells by a stinging nettle root (Urtica dioica) extract. Planta Medica. PMC3589769
- EMA (2025). Assessment Report on Urtica dioica L.; Urtica urens L., radix (revision 1). European Medicines Agency. EMA.europa.eu
- Chrubasik JE et al. (2007). A comprehensive review on Urticae radix. Phytomedicine. ScienceDirect
